 |
|
e-mail |
Actueel
adresgegevens
mededelingenkrant
persberichten
Het Museum
Het pand
Balieruimte
Exposities
Gelagkamer
Stijlkamer
Bovenzaal
Uitgaven (boeken)
Vrijwilligers
Vrienden van
Winkel
Archeologie
Werkgroep
Opgravingen
De Vergulde Swaen
Herv. kerk Heerjansdam
Pietermankerk
Slagveld
Veerplein
Genealogie Geschiedenis Zwijndrecht
Algemeen
Glasfabricage
Guanofabriek
Howard & Co
Jurgens & v/d Berg
Scheepswerf Kooiman
tuinderijen
Veiling
zoutbereiding
Zoutketen
bezettingsjaren
St. Elisabethsvloed
Doleantie
Bezettingsjaren
Watersnood 1953
Kanaal om Zwijndrecht
Dijkverhoging
Aanleg tunnel
Zwijndrechtse Nieuwlichters
Burgemeesters
Heerlijkheid Meerdervoort
Kasteel Develstein
Klooster Eemstein
Anton Verhoeven
Willy Sluiter
Clement Bezemer
Lucien den Arend
Beeldenpark
Beeldenroute
Kijfhoekkerk
Oude kerk
Lindtse kerk
Pietermankerk
Raadhuis
Rotterdamseweg 38
Watertoren
Boerderij Kerkstraat
Huis Nederhoven
Huis Walburg
Molens
Raadhuis Veerplein
Stadsgalg
Veerhuis
Meerdervoort
Heer Oudelands Ambacht
Kijfhoek
Groote Lindt
Kleine Lindt
Heerjansdam
Historische Vereniging
Lidmaatschap
Interesseavonden
Periodiek
Schenkingen
Uitgaven (boeken) (zelfde als bij Museum) Fotoarchief
Collectie Van Dam
Overige
Beeldenroute
Zwijndrecht spreekt tot de verbeelding; Zwijndrecht, een beeld van een stad.
Niet voor niets. De gemeente bezit veel kunstobjecten in de openbare ruimte en tevens is er een beeldenpark. Een fietstocht langs alle beelden in beeldschoon Zwijndrecht neemt zo'n drie à vier uur in beslag. Bestudeert u daarbij alle genoemde objecten, dan mag u zich een aardige kunstkenner noemen.
Gaat u mee?
plattegronden
deel Noord-Oost -deel
Zuid-West
Route 1: Zwijndrecht-Oost
Voor het station staat Daphne (1) van Nel Bouwhuis, een beeld uit de griekse mythologie. Haar moeder Gea (aarde) veranderde haar in een laurierboom toen de verliefde Apollo haar achtervolgde. Bouwhuis' Daphne beweegt vanuit het midden naar buiten. De doek versterkt de beweging en geeft tegelijkertijd een tegenwicht.
Gaan we vanaf het Stationsplein naar rechts, langs de Stationsweg naar de brug. Bij de Burg. de Bruïnelaan rechtsaf, dan de rechter brugtrap op (of het fietspad volgen) en boven gekomen weer naar rechts, richting Zwijndrecht. Voor het benzinestation staat
Splitsing en groei (2) van Ellen de Vos. De betonnen vormen geven de indruk van omhoog stuwen en indrukken. De kanteling van de kubusvorm en de horizontale platte vorm versterken deze indruk Het beeld symboliseert de groei van Zwijndrecht die met name de laatste halve eeuw zo explosief is gegaan (vandaar de ongelijke groei). De splitsing staat ook voor de twee helften van Zwijndrecht, links en rechts van de rijksweg/spoorlijn.
Rondom de Burg. de Bruïnelaan
We gaan dezelfde weg terug en fietsen de Burg. de Bruïnelaan in, één van de oudste straten van Zwijndrecht. Bij de kruising met de Lindelaan staat rechts een kantoor met daar omheen
Oriented Grid (3) van Lucien den Arend, één van zijn landschapsprojecten. Zowel de wilgen als de bestrating zijn op een eigen wijze geordend. De lijn van de wilgen voor het pand loopt schuin weg. De bomen naast het gebouw staan hier haaks op.
Kijken we links de Lindelaan in, zien we de voormalige Hervormde lagere school
(4), een herkenbaar voorbeeld van vooroorlogse scholenbouw. Deze school-met-de-Bijbel staat ook bekend als De Rank.
Verder fietsend komen we bij het gemeentehuis. Vlak daarvoor staat rechts het Rooms-katholieke
Julia Schippersinternaat (5) en de kerk uit 1924. Links ligt het Raadhuisplein met daaraan het
Raadhuis (6) uit 1933, ontworpen door Grandpré Molière. Rond en in het gemeentehuis is veel kunst aanwezig.
Op de rand van het plantsoen, links van het gemeentehuis, staat het Bevrijdingsmonument (7) van Cor van Kralingen, tevens de ontwerper van de fontein op het Hofplein in Rotterdam. De duif, de roos en de vrouwenfiguur symboliseren vrede en vrijheid. Het hoog op de sokkel staan van deze symbolen geeft aan dat er sprake is van een zekere verhevenheid en afstand.
Schuin achter ons staat de peace-pole (8), de vredespaal, geschonken door en japanse zakenman die op tal van plaatsen over de wereld zo'n paal liet plaatsen als verbinding tussen steden om vrede te bewerkstelligen. In diverse talen is een tekst te lezen. Verder staat op het raadhuisplein
Discoid Form (9) van Lucien den Arend, opgebouwd uit een drietal cirkelvormen. Door deze met elkaar te verbinden ontstaat een lichaam dat doorsneden wordt door een opening, welke opening de omringende ruimte bij het beeld betrekt. Dit bronzen beeld is een van de eerste van den Arend.
Op de hoek Raadhuisplein/ Burg. de Bruïnelaan staat het grijze staalobject 2.2.3D2 (10), ook van Lucien den Arend. De halve cirkels lopen in elkaar over via het punt waar ze elkaar raken. De halve cirkels zijn delen van de ingeschreven cirkels van de kubus die, hoewel onzichtbaar, toch aanwezig is door de zichtbare vormen.
Verder over de Burg. de Bruïnelaan en na het gemeentehuis rechtsaf, het Oranjeplein op. Hier staat
Gemini Tango (11) van Lucien den Arend. Vroeger stond hier een muziektent. Het beeld verwijst hiernaar en valt op door de kleur en de swingende vormen. Ook hier werkte Den Arend met twee gelijke vormen die elkaar omarmen en steunen. De geometrische vormen zijn geplooid om een denkbeeldige spil. Grote lappen staal, die de beweging van opwaaiende zomerjurken suggereren, vangen de ruimte om het beeld. De titel is tweeledig: Gemini, naar de vorm van de Gemini Capsule - Tango, naar het soort beweging dat de twee segmenten maken, ook weer verwijzend naar de muziektent. Gemini betekent ook Tweeling, en in combinatie met "tango": naar het gezegde "it takes two to tango".
Via het Oranjeplein slaan we links de Prins Hendrikstraat in en passeren het Badhuis (12) uit 1932. Voort tot aan de Julianastraat en naar rechts. De huisnummer 5-15 vormen een
karakteristiek woonhuis/bedrijf (13) uit 1915. Dan de andere kant van de straat uit en terug naar de Burg. de Bruïnelaan. Op de kruising staat een
gietijzeren lantaarn (14), op gemetselde sokkel, uit 1917. Deze lantaarn, met vooral aan de bovenkant Jugendstil-elementen, is een herinnering aan burgemeester de Bruïne (1877-1917).
Rechtsaf op de Burg. de Bruïnelaan richting Rotterdamseweg. Op de hoek rechts staat de voormalige burgemeesterswoning,
Villa Bertha (15) uit 1925, en daar tegenover Villa Los (16) uit 1910. Rijden we daarlangs het Meepad in, komen we via De Lindonk bij Het Anker. Op de binnenplaats staat, op een eilandje in de vijver,
Vreugde (17) van H. Rehm. Het relatief kleine beeldje heeft een vluchtig, impressionistisch karakter. De beweging staat op het punt over te gaan in een volgende.
Rotterdamseweg, historisch van grote betekenis.
Terug naar de Rotterdamseweg, één van de oudste wegen in de regio, die in 1655 tot aan de Burg. de Bruïnelaan is bestraat. De meeste bebouwing op dit moment is niet ouder dan rond 1900. Gaande richting de dijk staan aan de linkerzijde de
Nieuwe Huizen (18) die in 1904 zijn gebouwd. Daar tegenover diverse karakteristieke woningen. Nummer 38 is de
voormalige Hervormde pastorie
(19), een vrijstaand herenhuis uit 1850 en een rijksmonument.
Als we daar rechtsaf gaan, het Kerkelaantje in, komen we bij de
Oude Kerk
(20), één van de oudste gebouwen van de Zwijndrechtse Waard, het oudste gedeelte vermoedelijk uit de veertiende eeuw.
Terug op de Rotterdamseweg komen we langs de Gereformeerde Bethelkerk (21) uit 1890, waarvan het linkerdeel in 1911 is aangebouwd. Iets verder, tegenover een herenhuis uit 1895, midden in de stad, een
voormalige boerderij (22), bekend als de boerderij van Schouten, waar later jarenlang een dierenarts gevestigd was. Op nummer 53-55 vinden we oudheidkamer
De Vergulde Swaen (23) waar, minstens een eeuw lang, tot 1849 herberg De (Vergulde) Swaan was gevestigd.
De Drechtoever
Op de op deltahoogte gebrachte Ringdijk is vrijwel de volledige oorspronkelijke bebouwing verdwenen. Aan de andere zijde van de Ringdijk vinden we het Veerplein met rechts de uit 1935 stammende winkelgalerij met gebogen vorm, welke is ontworpen door Grandpré Molière. Links nog enkele min of meer historische panden met op sommige gevels nog vroegere teksten. Aan de rivier het veer naar Dordrecht alsmede een schitterend uitzicht op de historische stad. Rechts naast de veersteiger staat
Boegbeeld (24) van Arthur Spronken. Dit beeld toont een vrouwenfiguur. Het hoofd is klein, de borsten groot. Doordat het beeld op een hoge sokkel staat, die aan de rivierkant spits toeloopt, heeft het iets van de vroegere plaats van het boegbeeld op de oude zeilschepen.
Naar rechts kijkend zien we een kaal terrein waar voorheen de Euryzafabriek (25) stond. Linksaf komen we op Zomerlust. De tweede straat links is de Nieuwstraat en nummer 7 is het voormalige
atelier (26) van Lucien den Arend, een ontwerp van de kunstenaar zelf.
Openluchtmuseum Beeldenpark
Via Zomerlust en het Maaspad langs het water komen we bij het Openluchtmuseum Beeldenpark Drechtoevers (27), een initiatief van de Nederlandse Kring van Beeldhouwers. Op dit moment staan er 25 beelden van hedendaagse kunstenaars:
27-1 Pieter d'Hont, Sebastiaan met hoge hoed (1980, brons);
27-2 Roel Teeuwen, Geest en Aarde (1984, gecoat hout en bladgoud);
27-3 Gjalt Blaauw, zonder titel (1984, ijzer/hardsteen/dolemiet);
dan links de Watertoren (28) uit 1898,
27-4 Renze Hettema, Jacob en de engel (1980, brons);
op deze plaats is in 1917 het Balkengat (29) gegraven, als opslagplaats voor boomstammen die nog bewerkt moesten worden. Dit gebied langs het water heeft in vroeger tijden dienst gedaan als
galgenveld van Dordrecht. Zo kon men zijn gehangenen zichtbaar laten hangen (uitdruipen) als waarschuwing, zonder direct last te hebben van het rottingsproces.
27-5 Marry Teeuwen, Gedeelde piramide (1981, gietijzer);
27-6 Aart Lamberts, Communicatie (1995, brons);
27-7 Lucas Arons, Fragmenten (1994, anröchter dolomiet/verf);
27-8 Henk van Bennekum, Gevouwen Vierkant (1985, gecoat staal);
27-9 Margot Zandstra, Triangular Duplication (1986-1996, cortenstaal);
27-10 Lucien den Arend, Gothic-II Noordpark (1981-1996, cortenstaal);
27-11 Niko de Wit, zonder titel (1985, cortenstaal);
27-12 Frits Vanèn, Existentie (1990, gepolychromeerd staal);
27-13 Herbert Nouwens, 4 constructies voor een plek (staal; 2 objecten staan op het papendrechtse deel van het beeldenpark);
27-14 Egedius Knops, Orion (1991, staal/roestvast staal);
27-15 Niels Lous, Elementaire Richtingen (1989, roestvast staal);
27-16 Godfried Pieters, Le Couple (1981, brons);
27-17 Ton Kalle, Balans (1990, diabas);
27-18 Adri Verhoeven, Definitie 42 (1988-1995, kristallino, hardsteen);
27-19 Nina Goerres, Anything Goes (1987, gemoffeld staal);
27-20 Jan Timmer, Ontzet Vierkant (1989, hardsteen);
27-21 Cor van Gulik, Jurk (1985, gelast plaatstaal);
27-22 Benbow Bollock, Contrary Opinion (1998, gecoat staal);
27-23 Cyril Lixenberg, Doorloopconstructie (1991, cortenstaal);
27-24 Mari Shields, zonder titel (1996, diverse houtsoorten);
27-25 Kees Buckens, Figuur I (1986, marmer).
Terug naar de Ringdijk waar we de watertoren (28) vanaf de andere kant zien.
Walburg, met Nederlands eerste landschappelijk omgevingsproject
We gaan rechtsaf de Van Schaikstraat in en fietsen via de Burgemeester Slobbelaan het Van Karnebeekpad op. U ziet naast de basisschool De Tandem
Springend meisje (30) van Frans van der Veld. Het figuurtje is naturalistisch uitgewerkt. Het loskomen van de grond, een poging het beeld gewichtloos te laten lijken, is hier te zien.
Als we teruggaan naar de Van Schaikstraat en deze oversteken, komen we bij het Walburgcollege en het multifunctionele centrum. Let eens op de welvende vormgeving van de achterwand van dit complex.
Op het plein voor de bibliotheek staat Muze achter de dijk (31) van Theo ten Have. Het beeld is als een teken op deze plaats neergezet. Het blauwe deel toont verwantschap met een dijk. De bronskleurige vorm kan staan voor de uitstraling van het multifunctionele centrum op het openbare leven in Zwijndrecht. De weidse kant is gericht naar het zuiden, zodat de zon er vrij spel op heeft.
Bij het carillon voor het winkelcentrum Walburg, een geschenk van P. van Leeuwen van Van Leeuwen Buizen, ziet u
Vogel (32), een beeld van Willy Blees. Lijf, kop en vleugels zijn tot afgevlakte vormen teruggebracht. Het afknotten van de vormen suggereert een jonge vogel.
We vervolgen onze route, Beneluxlaan - Swanendrift - Stenenkamer. Op het schoolplein aan het eind staat
Gebogen Cirkels (33) van Lucien den Arend. Doordat de ruimte in de cirkels open is gelaten, is het aanzien van alle kanten anders. Er ontstaan telkens nieuwe vormen. De glooiing, waarop de cirkels liggen, lijkt ingedrukt door de bogen.
We rijden door, het Hoofdland in. In het verlengde van een hoogspanningsmast vindt u
Het Walburgproject (34) van Lucien den Arend, gerealiseerd in 1971-1973
en met de bouw van de Volgerlanden uitgebreid 2000-2002. Dit is het eerste landschappelijk omgevingsproject in Nederland, dat nu nog model staat voor dergelijke projecten in binnen- en buitenland. Het kunstwerk is specifiek voor deze plaats ontworpen vanuit de as - bepaald door de hoogspanningsmast. De aarden wal markeert de grens tussen bebouwing en land. De wal wijst naar de asfaltplaat, die oprijst uit het water en dieper ligt dan de omringende aarde. Het plastiek op de plaat is een constructivistisch object. De vorm is tot stand gekomen doordat vlakken de twee cirkelvormen (die kruiselings door elkaar gaan) met elkaar verbinden.
Even voorbij dit kunstwerk staat op het schoolplein van de Wegwijzer De Ontmoeting (35) van Frans van der Veld. Dit speelobject heeft een sterk decoratief karakter. De figuren zijn gestileerd en in een cirkel geplaatst. Het is een beeld om mee te spelen.
We gaan via het Hoofdland linksaf de Hoendersekade op en zien op de kop van het grasveld
Zittend Paar (36) van Paul Koning. De menselijke kenmerken zijn echter zo gestileerd, dat er bijna een teken ontstaat. De samengevoegde armen en benen in het midden versterken het idee dat het een paar is. Het beeld heeft openingen waardoor het de omgeving bij het beeld betrekt.
Tussen de flats Zonnestein en Eemstein aan de Swanendrift staat op het grasveld Bizon (37) van Pieter d'Hont. Het beest komt onverzettelijk over, doordat de tegenstelling tussen de forse kop- en schouderpartij en de smalle bilpartij is vergroot. Hij heeft een grove materiaalbehandeling toegepast, waardoor details ontbreken.
Kunst met licht en donker
Op de hoek van de kruising bij het Albert Schweitzerziekenhuis locatie Jacobus staat een
beeld zonder titel (38) van John Blake. Vooral bij nacht krijgt de sculptuur zijn werking: een straatlantaarn werpt een kegel van licht op de geel geverfde gebogen wand en op een vrijstaande kolom. Een andere wand dringt binnen deze kring, schuin oplopend.
Als u langs het beeld naar het ziekenhuis gaat en omhoog kijkt, ziet u tegen de muur van de ingang een transparant
muurobject (39) van C. Bastiaans. Net als bij het vorige beeld speelt het licht hier een belangrijke rol. De stand van de zon bepaalt de onzichtbare vorm op het glas en de plaats van de schaduwvorm op de muur. Met wisselende bewolking ontstaat een boeiend, veranderend beeld op de grijze muur. De afbeelding is een gigantische vergroting van een microscopisch klein stukje elektronica.
Voor de ingang staat een beeldengroep (40) van Elly Hendrix. Op het muurtje zit een drietal kinderen die barmhartigheid en naastenliefde uitbeelden, zoals vermeld in de brieven van de apostel Jacobus. De schelp is het symbool van de heilige Jacobus.
Noord vol variatie
Als we via de Bootjessteeg de Burgemeester Jansenlaan oprijden, zien we op de kop van de singel
Pony met kind (41) van Hans Bayens. Dit beeldt de relatie mens-dier uit. De verbondenheid tussen beide wordt zichtbaar gemaakt doordat kind en dier een eenheid vormen. Het dier is wat grover bewerkt dan het kind, maar in beide figuren ontbreken de details.
Tussen de twee singels aan de Officiersvliet staat Drie Koningen (42), een klein beeld van John Readecker. Het geeft de drie koningen ingetogen weer en als u goed kijkt, ziet u dat alle belangrijke kenmerken zijn opgenomen. Vormen worden herhaald, maat telkens anders.
Via de Officiersvliet en de Jeroen Boschlaan vervolgens we onze route. Aan uw linkerhand ziet u enkele oudere tuinderswoningen. Het hele gebied tussen de spoorlijn en de Rotterdamseweg is tot de jaren vijftig tuindersgebied geweest. Op nummer 26 ligt de oude begraafplaats met het rouwcentrum uit 1937 in een karakteristieke kerkvorm met rieten kap.
Als we direct na de begraafplaats linksaf de Uranusstraat inslaan tot aan de Burgemeester Jansenlaan , komen we in het daar aanwezige winkelcentrum Noord
Het Malusproject (43) tegen van Lucien den Arend. De vier bomen zijn in een cirkel geplaatst. Zij buigen naar het midden en vormen zo een koepelachtig dak boven de cirkel. De bomen geven op deze wijze een ruimte aan. Verderop aan de Jansenlaan staat bij de Technische School aan de kant van het water
Techniek (44) van Huib Noorlander. In deze platte plaat staan de verschillende gereedschappen van een ambachtsman weergegeven. Doordat het gereedschap op verschillende plaatsen boven en onder de plaat uitsteken, ontstaat een speels geheel.
Aan de overkant, achter het hek op de binnenplaats, staat het beeld Prediker 4:9 en 10 (45) van Huib Noorlander. Dit is een beeld met twee betekenissen. De tekst staat op de grondplaat afgebeeld. De twee gestileerde figuren brengen de tekst in beeld. De figuren staan dus niet voor personen, maar voor iets dat in de tekst staat. Vandaar dat zij niet op iemand lijken, maar dat iedereen een beetje op deze figuren lijkt. De tekst?
Twee zijn beter dan een, want zij hebben een goede beloning van hun arbeid; want indien zij vallen, de een richt zijn metgezel op; maar wee de eenling die gevallen is, want daar is geen tweede om hem op te helpen.
Bij het Wagenveld slaan we linksaf de Prinses Margrietstraat in en daarna de tweede straat rechts, de Prinses Marijkestraat. Aan het eind gaan we naar rechts de Koninginneweg op.Boven de ingang van het voormalige postkantoor staat
Vogels (46). De vleugels krijgen sterk de nadruk binnen het raamwerk van de constructie. Het brons is ruw bewerkt. Dit versterkt het expressieve karakter.
Als we naar de rotonde fietsen, vindt u aan uw rechterhand de Koningskerk (47) uit de jaren vijftig, met bijzondere glas-in-betonramen van C. Verhey uit Charlois. Ook vanaf de buitenkant kunt u hiervan een indruk opdoen. Het type glaskunst wordt genoemd "dalle de verre", wat betekent "tegel van glas". Het geheel van de voorstelling omvat 23 afzonderlijke in beton gegoten panelen, die het scheppingsverhaal uit het bijbelboek Genesis voorstellen.
Op de rotonde staat Wieder, Planter en Oogster (48), een beeldengroep van Pieter d'Hont. De beeldengroep stelt het vroegere land- en tuinbouwkarakter van Zwijndrecht voor. De figuren zijn tamelijk grof uitgewerkt, waardoor iedereen zich in deze mensen kan herkennen. Aan de rechterkant van de Koninginneweg ligt winkelcentrum De Passage, een typisch voorbeeld van een winkelcentrum uit de jaren vijftig. Dit is ook het eerste winkelcentrum van Zwijndrecht.
In de Frans Halsstraat staat een voormalige MULO (49), De Toorts. Dit gebouw heeft een bijzondere indeling: de lokalen zijn van buitenaf bereikbaar. Aan de zijkant in de Rembrandtstraat is een muurschildering, een toorts voorstellend, aangebracht. Rechts van de Rembrandtstraat, in de Jacob Marisstraat, zijn typische dagwinkels uit de jaren vijftig te zien.
Via de Rembrandtstraat en de Jan Steenstraat komen we weer uit bij het punt waar we begonnen, het station.
Route 2: Zwijndrecht-West
Vanaf het station gaan we direct linksaf het spoorwegviaduct onderdoor en zien op de rotonde de grootste
beeldenfontein van Nederland (50), ontworpen en gemaakt door Pieter d'Hont. De groep bestaat uit vijf beelden: moeder en kind, voorstellend groei, bloei en levensvreugd; arbeider, de arbeid voorstellend; denker, voorstellend de wetenschap; pierrot, voorstellend de kunst; en een vrouwenfiguur die het geloof voorstelt. Deze naturalistische figurenstellen niet alleen een persoon voor, maar ook een begrip, iets wat op zich geen beeld is, iets abstracts. Samen vormen ze het leven.
Rechtsom de rotonde op fietsend, richting viaduct met de A16, passeren we rechts de Meerdervoortflat. De invloed van de Habitat van Le Corbusier is hierin herkenbaar. Maar ook die van Van Leeuwen Buizen, welke reclame al decennia op het dak staat en die de flat ook bekend doet staan als de Van Leeuwenflat.
Voorbij het viaduct met de A16 staat De Lus (51) van Cor van Gulik. Dit beeld concretiseert de plaats waar het staat - de lus. De uitvoering in verzinkt staal maakt de slingerende vorm wat hoekig. In elkaar geschoven zou het geheel een min of meer dichte vorm zijn. Door deze als een schil uit elkaar te halen, is een doorsneden vorm ontstaan.
Achter het rode flatgebouw ligt onverwacht een parkachtig gebeid tot aan Swinhove. We steken de Plantageweg bij Swinhove over en gaan naar rechts. Bij de rotonde steken we nogmaals de Plantageweg over en komen langs het eilandje waar in vroeger tijden
kasteel Develstein heeft gestaan. Verderop ligt het gelijknamige Develsteincollege, ontworpen door Wim Quist. Op het plein voor de school ziet u aan de wand voor de ingang van de school het mozaïek
Duif en regenboog (52) van Ger van Iersel. Het mozaïek symboliseert vrede en vrijheid, net als het bevrijdingsmonument (7).
Verder fietsend langs de Develsingel komen we even voorbij het viaduct aan de linkerkant in het gras
Vorm in beton (53) van Frans van der Veld tegen. Dit is ook een zitgelegenheid. Anders dan bij de gebruikelijke banken binnen Zwijndrecht zijn deze zitplekken wisselend van hoogte. Dat biedt voor het gebruik nieuwe mogelijkheden. U kunt zelf bepalen in welke richting u gaat zitten.
Verderop de Develsingel zien we een modern gebouw: de rood/wit geblokte toren (54) en de als een schip vormgegeven voorkant van de brandweerkazerne, gebouwd in 1999. Als we voor de brandweerkazerne linksaf slaan, zien we de
Pietermankerk (55). Deze stamt uit de veertiende eeuw en was van oorsprong een Rooms-katholieke kapel. Sinds 1572 is de kerk in gebruik als Protestantse kerk.
Natuurschoon
We nemen even voorbij de Pietermankerk het fietspad door het park Molenvliet naar de Munnikensteeg. Hieraan ligt de begraafplaats. Voor de aula staat
Rustende Steen (56) van Beatrijs Schweitzer. Vanuit de lepelvormige "handen" of vleugels hangt een plateau aan staaldraden. De vorm van de steen op het plateau is geënt op zaadvormen. Deze symboliseren de kringloop van het leven.
We steken bij het benzinestation de Munnikensteeg over, de Kijfhoek op. Aan het eind van deze weg ligt het
Kijfhoekkerkje (57). Het oudste deel stamt vermoedelijk uit de veertiende eeuw. Langs het water de Devel fietsen we op het Natuurpad door natuurgebied de Munnikendevel, een natuurgebied met grote waarde. Bij de Munnikensteeg ligt
boerderij Leeuwenburg (58). Aan de andere kant van de weg liggen het Arboretum en het Weetpunt (59). We volgen het Develpad en komen in het Munnikenpark. Daar staat
De As (60) van Joseph Semah. Dit kunstwerk is een geïntegreerd onderdeel van de woonwijk De As. De stalen buizen met de bronzen horens zijn een verlenging van de door de wijk heen lopende as. De van laag naar hoog oplopende en daarna weer aflopende buizen leggen een verbinding met het water en de daar tegenover liggende wijk. De bronzen horens verlevendigen de strakke ronde vormen.
Beelden langs, in en op het water langs de Devel
Het Develpad brengt ons langs de Devel en via de houten Oudelandsbrug - Laan van Nederhoven - Kerkweg naar
Pinguïns (61) van Fred Tuynman, rechts aan de kant van de singel. Door de verschillen in grootte en houding van de dieren ontstaat beweging. De plaatsing op de grote stenen aan de rand van het water verduidelijkt de relatie met het water.
Verderop, op de Lindtsedijk, staat Groei/Veelzijdigheid/Eenheid (62) van Hans Schmidt. De dunne buizen van dit kunstwerk draaien om een as. Door deze as komt aan de bovenkant water, dat voor een deel langs de buizen naar beneden gaat.
We keren weer terug, de Kerkweg op. Voor de school in de Buizerdstraat staat een klein beeldje,
Schoolkinderen (63). De in de gesloten vorm geplaatste kinderen zijn omgeven door alles wat met het schoolgaan te maken heeft. Op het plein staat nog een
speelplastiek (64) van Frans van der Veld.
Via de Buizerdstraat en Merelstraat komen we op de Develbrug. In het water zien we
drijvende Plastieken (65) van Peeters. Dit object is duidelijk verbonden met zijn omgeving. Het water is van essentieel belang. De cirkels in het water laten het water er anders uitzien. Door de plastieken wordt het kijken over het water gestuurd. De conditie van het water (zon, wind, regen, ijs, sneeuw) is bepalend voor het aanzien van het geheel. De plaats van de verschillende plastieken wisslet met de stroming van het water. De aanwezigheid van de objecten vervaagt de grens tussen water en land.
Verderop langs de Devel ligt boven de verhoging (de Luizenbult) Beweging in de Ruimte (66) van Piet Killaars. Dit object is met de omringende ruimte verbonden. Het verbeeldt het gebaar van de beweging. De bedoeling wordt goed duidelijk als de lucht zelf beweegt, zoals bij storm. Door de schijnbaar vallende stapeling wordt het loskomen, alsof het de start van een raket betreft, bijna bereikt. Het beeld komt al los van de grond, omdat het op een verhoging staat.
Aangekomen op de hoek Develzoom/Parklaan zien we Volmaakt (67) van Maria Glandorf. Deze titel zal misschien meer vragen oproepen dan beantwoorden. De boogschutter heeft duidelijk menselijke kenmerken, die overdreven worden. De op vleugels lijkende boog maken het beeld compleet.
Op de muur van het zwembad is een muurschildering van Fré Ilgen. Op het grasveld rechts van het zwembad staat
Prelaten in gesprek (68) van Pieter d'Hont. De prelaten vertegenwoordigen een historisch motief, niet een gebeurtenis, maar een in vroeger tijd aanwezige groep mensen, zoals bijvoorbeeld het verdwenen
klooster Eemstein. De kleding is summier weergegeven. Twee figuren bieden de mogelijkheid tot een ander soort compositie dan een enkele figuur. Bij Pony met kind (41) is ook te zien dat er een wisselwerking ontstaat, net als hier bij de prelaten. Wanneer één van de twee zou worden weggenomen, verliest het overblijvende deel zijn functie en betekenis.
Dichter bij de weg staat Haan (69) van Jos Riemsdijk. In uitdrukking vertoont dit beeld veel overeenkomst met De Bizon (37). Het kenmerkende van de haan (het trotse) wordt sterker gemaakt. Ook hier is de materiaalverwerking grof ten behoeve van de expressie. Waar bij de bizon de kracht van de beweging ingehouden is, is die bij de haan gelijkmatiger, er is geen teken van snel willen verdwijnen.
Vanuit de Parklaan fietsen we rechts de Develsingel op. In een van de tuinen links staat een groepje kleine
pinguïns (70) van Fred Tuynman. Links, op de hoek met de Develweg staat in het gras
Cyrano de Bergerac (71) van Hans Bayens. Bergerac was een frans schrijver (1619-1655). Het beeld laat zien hoe Cyrano er uit gezien kan hebben, maar het is geen afbeelding van de man. De acteur Guus Hermus heeft voor dit beeld geposeerd - hij speelde de hoofdrol in het stuk Cyrano de Bergerac. De houding typeert die van Bergerac. Het beeld is grof uitgewerkt, hierdoor is de detaillering minimaal. De spanning van het rapier geeft de figuur een zelfverzekerde houding.
Even verderop, bij de bibliotheek aan de Anjerstraat, staat Papyrus (72) van Jan van Munster. De eenvoudige palen zijn zodanig geordend dat er twee rijen ontstaan. De verschillen in de rijen worden zichtbaar door de kleuren van de kunststof lampglazen, groen onder en wit boven. 's Avonds is het geheel in zijn andere gedaante te zien, namelijk als witte en groene vlakjes.
Verder op de Develweg staat de Hervormde kerk
Groote Lindt
(73). Deze kerk wordt al in de veertiende eeuw genoemd. In 1912 is de kerk afgebrand en later weer herbouwd, waarbij gebruik is gemaakt van neo-romaanse kenmerken. Naast de kerk staat de
pastorie (74) uit 1863, een zelfde type huis als de pastorie uit 1850 aan de Rotterdamseweg (19). Aan het eind van de Develweg, op nummer 1, staat een
klein vrijstaand woonhuis (75) uit 1915, in rode bakstenen met segmentbogen boven de vensters.
We fietsen terug en komen via de Hyacinthstraat en de Kort Ambachtlaan op de Admiraal de Ruyterweg. Evenwijdig aan de hoofdweg ligt een voetpad met daaraan een school. Op de kop van het gebouw staat een
muurschildering (76) en bij de ingang naar het plein het beeld Insect. Iets verderop ligt de
Ichthuskerk (77), ontworpen door Wim Quist. Een heldere piramidevorm, herkenbaar van op afstand.
We rijden door via de Frits Vogelstraat (een verzetsheld) - Uilenvliet op de Lindtse Benedendijk , waar we boven de dijk
Een wereld aan Buizen (78) van B. de Laaf zien. De opdrachtgever, een bedrijf dat buizen vervaardigt, is hiervan de inspiratiebron. Dit is duidelijk in beeld gebracht. Het geproduceerde materiaal is gebruikt om tot de uiteindelijke vorm te komen. Vanuit de twee buizen die omhoog gaan, ontstaat de cirkelvormige beweging van het centrale deel. Uiteindelijk eindigen de twee buizen boven dit centrale deel. De kleuren rood (vroeger blauw) aan de buitenkant en wit (vroeger geel) aan de binnenkant van de buizen maken van dit object een teken, een baken op de dijk.
We gaan terug de Lindtse Benedendijk op, naar de Kloosstraat en de Karel Doormanlaan, en zien naast een parkeerterrein
Nijverheid (79). Het is vierrichtingen wijzende beeld doet denken aan in elkaar geschoven puzzelstukken en stellen de nederlandse leeuw voor in verschillende betonsoorten. De delen zijn op een verschillende manier ingesneden en van een sierlijk reliëf voorzien.
De route nadert weer het beginpunt als we via de Surinamestraat de Koninginneweg inslaan. Aan de rechterkant zien we op de school nog een gevelversiering. Onder het viaduct door zien we de beeldenfontein van Pieter d'Hont (50) van een andere kant. We komen tenslotte weer uit bij het station.
bron: Zwijndrecht, een beeld van een stad, door Marja de Jong
Kijken we de lijst nog eens door, dan zien we dat twee kunstenaars rijk zijn vertegenwoordigd: Pieter d'Hont met vijf werken (27-1, 37, 48, 50, 68), en Lucien den Arend met negen werken (3, 9, 10, 11, 26, 27-10, 33, 34, 43).
Het werk van beide kunstenaars is toonaangevend voor hun uiteenlopende genres en hieruit mag toch blijken dat Zwijndrecht een respectabel kunstbezit heeft. Bedenken we daarbij dat de landschapskunst van Den Arend baanbrekend en toonaangevend is, dan is Zwijndrecht op kunstgebied zijn internationale vermelding waard.
