De Vergulde Swaen

Expositie Zwijndrechtse bedrijven van 19toen tot nu, deel 1 (12-04-02 t/m 02-06-02) 

Agro Delta NV
C.O.Z.O.
Schokindustrie
Installatietechniek P.A. Verkerk BV
Houtgroep Van Drimmelen 
Florensis
Gecombineerd Woningbeheer

Agro Delta NV
Agro Delta NV werd in 1947 opgericht en gevestigd te Barendrecht als c.a.v.v. "Eiland IJsselmonde". Deze coöperatie kocht en verkocht voor haar boerenleden zaai- en pootgoed, granen, kunstmeststoffen, veevoeders en bestrijdingsmiddelen. Daarnaast had men een grote kolenhandel. In 1962 werd Dordrecht ingelijfd en veranderde de naam in c.a.a.v. "Delta" G.A.
In 1964 verhuisde het bedrijf naar het industriegebied Groote Lindt. Vanwege de toenemende bebouwing van de landbouwgronden kwam meer nadruk te liggen op de op- en overslagwerkzaamheden (opslag van bulkproducten en stukgoederen in loodsen of op open terrein, en overslag van goederen bijvoorbeeld van schip in schip of middels treinwagons en vrachtvervoer). 
In 1973 werd de coöperatie omgezet in "Agro Delta N.V." Veel boeren uit de Zwijndrechtse Waard, Dordrecht en de Hoekse Waard waren aandeelhouder. In 1991 zijn 143 aandeelhouders uitgekocht. Agro Delta N.V. is nu Agro Delta op- en overslag B.V. en onderdeel van de Agro Delta Groep. Sindsdien groeide de onderneming uit tot een veelzijdig bedrijf, met de zusterbedrijven COZO B.V. en Silo Dordrecht B.V. Men beschikt gezamenlijk over 49.000 m2 loodsruimte en 60.000 ton siloruimte in Zwijndrecht en Dordrecht.

C.O.Z.O.
De Coöperatieve Opslag- en Bewerkingsvereniging "Zuidnederlandse Opslagvereniging" G.A. werd in 1963 opgericht ten einde een groot silobedrijf te realiseren, waarin de opslag van de buffervoorraad van diverse landbouwcoöperaties kon plaatsvinden.
De snelle ontwikkeling van het oogstsysteem in de richting van het maaidorsen betekenden een noodzakelijke ontvangst van de toegenomen voorraad graan. Veel coöperaties in Zuidwest Nederland stonden voor hetzelfde probleem: praktisch al het boerengraan in hun gebied, los aangevoerd en met uiteenlopende vochtpercentages, in een paar weken tijds op te vangen.
De Coöperatieve Aankoop- en Afzetvereniging Delta te Zwijndrecht, CEBECO te Rotterdam en de Coöperatieve Aan- en Verkoop vereniging "Overbetuwe" te Elst kwamen met het plan om, gezamenlijk met meerdere landbouwverenigingen, een groot bewaarcentrum te stichten. Dat was immers goedkoper en efficiënter dan het stichten van veel kleine eenheden. Dit silobedrijf werd dus de C.O.Z.O..
Vanuit diverse richtingen werd het hoge bedrijf aan de IJsselweg een markant punt. In 1966 werd de eerste oogst binnengereden.

In de loop der jaren zijn de werkzaamheden verschoven van de opslag en bewerking van binnenlands graan naar de opslag en bewerking van een grote diversiteit aan producten zoals fijne zaden, mosterdzaden, brouwgerst, maïs, rijst, erwten en boekweit. Deze producten komen in bulk met coasters, binnenvaartschepen en containers uit geheel Europa, Canada en het Verre Oosten. De aanvoer en opslag van binnenlands graan is al jaren niet meer aan de orde. COZO B.V. is een onderdeel van de Agro Delta Groep sinds 1993.

Schokindustrie
Schokindustrie BV werd in 1934 opgericht door F.A.M. v/d Ven. Het bedrijf is gebaseerd op een gepatenteerd idee: de schoksgewijze verdichting van beton bij de productie van heipalen. 
De uitvinding van beton gaat terug tot de 19e eeuw. Lange tijd bleef het een probleem om beton sterk genoeg te maken voor het produceren van slanke elementen als heipalen. De combinatie van staal voor treksterkte en beton met een hoge druksterkte betekende een belangrijke verbetering. Het grote probleem werd nu het beton zodanig te verdichten dat lucht - en daarmee roest - geen kans heeft.
De uitvinding van de schokmethode betekende de start voor Schokindustrie. Hierbij wordt de aanwezige lucht door het schokken van de bekisting uit het beton verwijdert. Dit leidde tot een beter product dan het toen gebruikelijke porren of later de trilnaald. Bij de schokmethode kan met weinig water een zeer homogene betonmassa ontstaan.
Reeds in het jaar van oprichting neemt de Hollandsche Beton Maatschappij (HBM) de helft van de aandelen van Schokindustrie over. Dat blijkt een goede zet, het bedrijf groeit uit tot een succes.

Tijdens de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog neemt de productie van betonnen heipalen een hoge vlucht. Door de verbeterde heitechniek en het gebruik van langere palen krijgt de betonnen heipaal steeds vaker de voorkeur boven houten heipalen. Daaraan draagt de hoge draagkracht bij alsmede de ongevoeligheid voor rotting van de betonnen paal bij een te lage grondwaterstand. 
Aan het eind van de jaren ´50 doet een belangrijke innovatie zijn intrede in de heipalenindustrie: het voorgespannen beton. Beton neemt van nature geen trekspanning op. Maar wanneer je ervoor zorgt dat het beton vooraf veel druk opneemt, kan het een hoge trekspanning weerstaan. Om dit te bereiken worden de voorspandraden onder hoge trekspanning gebracht. Die trekspanning blijft gehandhaafd tot het beton volledig is uitgehard. Het loslaten van de trekspanning brengt de gewenste drukspanning in het beton. Schokindustrie behoorde tot de eerste bedrijven in Nederland die deze techniek toepaste. Het betekende een revolutie. De palen konden veel langer en slanker worden. Bovendien is minder materiaal nodig. Reeds vijf jaar na de introductie bestond de productie uitsluitend uit voorgespannen palen.

In de jaren ´90 veranderde de bedrijfsstrategie van de HBM, inmiddels omgedoopt tot HBG (Hollandsche Beton Groep). Het concern besloot zich puur op het bouwen te concentreren. De investeringsplannen die aan het begin van de jaren negentig voor Schokindustrie waren ontwikkeld om de productie verder te moderniseren verdwenen in de ijskast. Per 1 januari1995 werd Schokindustrie verkocht aan De Hoop Terneuzen bv. Deze handelsonderneming in zand, grind en cement zocht juist uitbreiding in industriële productie. 
De techniek van het schokken zal over enkele jaren verleden tijd zijn: zogenaamd "self compacting concrete" blijft vloeien en verdicht zichzelf, zonder trillen of schokken. Dit komt door chemische toevoegingen, die een glad laagje vormen op het zand en grind. Als symbool voor de innovatiedrang die het bedrijf kenmerkt, houdt de schokmethode zijn betekenis.

Installatietechniek P.A. Verkerk BV

Dit bedrijf kent een historie van bijna tachtig jaar. In 1923 begon de 23-jarige Piet Verkerk in de huiskamer van zijn ouderlijke woning aan de Ringdijk 69 een rijwielhandel. Af en toe maakte hij ook een elektrische installatie. In 1926 betrok hij, gehuwd, het pand Ringdijk 123 met een echte rijwielzaak, waar ook elektrische artikelen werden verkocht. Hier werden tevens de eerste elektrotechnische opdrachten ontvangen.

De groei van de gemeente Zwijndrecht betekende ook groei voor Verkerk. In 1930 reeds verrijst een pand op de hoek Burg. de Bruïnelaan/Raadhuisplein. De installaties werden ook groter: de Tomadofabrieken, de gemeentelijke H.B.S. in Dordrecht en het nieuwe Zwijndrechtse raadhuis. 
Na de oorlog breidde Piet Verkerk, met zijn broer Bram, het bedrijf uit met ingewikkelde technische installaties en er werd begonnen met de fabricage van plaatijzeren verdeelkasten als voorlopers van de huidige schakelpanelen.
Via een pand aan de Lindelaan (Anna Paulownastraat) in 1950 komt het bedrijf in 1972 aan de Molenvliet terecht. De oprichter is dan reeds overleden (1961). Het winkelbedrijf van drie winkels wordt in 1976 afgestoten en overgenomen door Van Gent.

Thans is P.A. Verkerk BV een toonaangevend installatiebedrijf met ruim 330 personeelsleden waarin een aparte productie-eenheid onder de naam Verkerk Service Systemen en een dochterbedrijf Orbitron Communications B.V. hun plaats hebben.

Houtgroep Van Drimmelen

Het was in 1923 dat de heer P.C. van Drimmelen het plan om in de handel te gaan, omzette in daden. Aan de binnenscheepvaart werden keurig op maat gemaakte houten luiken geleverd. Water en hout zijn vanaf dat moment onafscheidelijk verbonden met de naam Van Drimmelen. In 1946 namen Nico en Hein de zaak van hun vader over. De wederopbouw gaf een impuls aan het bedrijf. Aan de Ringdijk, naast de spoorbrug over de Oude Maas, maakte de Houthandel P.C. van Drimmelen & Zn een grote groei door. 
In 1967 startte Van Drimmelen plaatmaterialenhandel DRIPLA, en in 1972 werd timmerfabriek De Brug overgenomen. Eind ´79/begin ´80 verhuisde het bedrijf, uit haar jasje gegroeid en zonder mogelijkheden op terreinuitbreiding, naar de Merwedeweg. Het bedrijf kan zich inmiddels één van de grootste zelfstandige houtbedrijven van Nederland noemen.



Florensis

In 1940 werd de heer J. Hamer Jr. toegelaten tot de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale als handelaar in tuinzaden. Zowel hij als zijn vader kwamen uit Enkhuizen en werkten eertijds bij de firma Sluis. In maart 1941 plaatste de jonge Hamer daar als aankomende ondernemer zijn eerste order. Hij werkte toen nog bij D. van der Ploeg´s Zaadteelt, maar deze had geen bloemzaden. Deze eerste order had een waarde van Hfl. 18,85.
In 1942 werd de firma Hamer Bloemzaden BV opgericht.
Velen zullen zich de kweektuin herinneren op het stuk land, omsloten door Rotterdamseweg, Burg. de Bruïnelaan, Lodewijk van Nassaustraat en Koninginneweg, waar eind jaren ´80 / begin jaren ´90 de firma de bloemzaden tot wasdom liet komen.
In 1992 werd het nieuwe hoofdkantoor met de grote kassen geopend aan de Langeweg. Sinds de millenniumwisseling staat het bedrijf bekend onder de naam Florensis.

Gecombineerd Woningbeheer

Nadat begin 20e eeuw de Woningwet van kracht werd, werden in heel Nederland woningcorporaties opgericht. In Zwijndrecht waren dat Bouwvereniging Zwijndrecht vanuit de diaconie der Gereformeerde Kerk, en de Christelijk Nationale Werkmansbond vanuit Hervormde zijde.
In 1989 fuseerden deze tot Gecombineerd Woningbeheer. Deze beheert thans zo´n 4800 woningen in Zwijndrecht en Hendrik Ido Ambacht.